Pamięć wiecznie żywa.

fot 3_0.jpgŚmierć Józefa Piłsudskiego wstrząsnęła społeczeństwem. Po zakończeniu uroczystości pogrzebowych, w których masowo uczestniczyli mieszkańcy Polski, ruszyła lawina inicjatyw uczczenia pamięci Marszałka. Aby zapanować nad licznymi projektami i formami okazywania czci i szacunku zmarłemu, nadzór nad nimi objął Naczelny Komitet Uczczenia Pamięci Marszałka Józefa Piłsudskiego. Wśród ogólnonarodowych inicjatyw znalazły się m.in.: decyzja o dokończeniu Kopca Niepodległości im. Józefa Piłsudskiego na Sowińcu w Krakowie, budowa krypty i sarkofagu na Wawelu, grobowca na Rossie, budowa pomnika Marszałka i dzielnicy jego imienia w Warszawie (projekt ten nie został zrealizowany), a także przygotowanie listy miejsc związanych z życiem i działalnością Marszałka i upamiętnienie ich stosowną tablicą lub pomnikiem. Do wybuchu II wojny światowej wytypowanych zostało 237 takich miejsc. Komitet utrzymał założoną przez Piłsudskiego 1920 r. fundacji udzielającej stypendiów dzieciom poległych oficerów i żołnierzy. Nadzorował również powstawanie tzw. „żywych pomników” - czyli instytucji, szkół, świetlic, bibliotek, stowarzyszeń, zajmujących się kształceniem, które przyjmowały imię Józefa Piłsudskiego. Wśród nich znalazły się także wyższe uczelnie: Centralny Instytut Wychowania Fizycznego, który przyjął imię Marszałka Józefa Piłsudskiego już w 1935 r. oraz Uniwersytet Warszawski, który na mocy ustawy Senatu uczelni zmienił nazwę na Uniwersytet Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Zmianie uległa nazwa Instytutu Badań Najnowszej Historii Polski (IBNHP), który przemianowano na Instytut Józefa Piłsudskiego Poświęcony Badaniom Najnowszej Historii Polski. Rozszerzony został również zakres prowadzonych w nim prac badawczych nad najnowszą historią Polski, a szczególny nacisk położono na dziedzictwo myśli Marszałka i naukową analizę jego spuścizny pisarskiej.

W styczniu 1936 roku weszła w życie ustawa prezydenta Ignacego Mościckiego, powołująca Muzeum Józefa Piłsudskiego w Belwederze, miejscu, w którym przez wiele lat urzędował, mieszkał i zmarł. Zbiory muzeum obejmowały całe jego życie, znalazły się w nim pamiątki osobiste po Marszałku, listy, autografy i portrety wielu ówczesnych artystów, a także ogromna ilość darów, które Piłsudski otrzymywał od społeczeństwa.

Mimo krytyki Piłsudskiego i płynących ze strony jego politycznych przeciwników negatywnych o nim opinii – których publiczne wyrażanie znacząco ograniczyła ustawa z 7 kwietnia 1938 r. o ochronie imienia Józefa Piłsudskiego – większość społeczeństwa manifestowała przywiązanie do pamięci o Marszałku. Masowość tego zaangażowania potwierdza zachowana do dziś ogromna liczba wizerunków Piłsudskiego – od prac najwyższej klasy autorów po seryjnie produkowane podobizny, o niewielkiej wartości artystycznej.